Competencias do título |
Código
|
Competencias / Resultados do título
|
Resultados de aprendizaxe |
Resultados de aprendizaxe |
Competencias / Resultados do título |
Coñecer e comprender os métodos, procedimentos e actuaciones fisioterapéuticas específicas referidas ao sistema respiratorio, encamiñadas tanto á terapéutica propiamente dita a aplicar en clínica para a reeducación ou recuperación funcional do doente respiratorio, como á realización de actividades dirixidas á promoción e mantenimento da saúde. |
A3
|
B1 B2 B3
|
|
Valorar o estado funcional do doente respiratorio , considerando os aspectos físicos, psicolóxicos e sociales. |
A5
|
B5
|
|
Valoración diagnóstica de Fisioterapia Respiratoria segundo as normas e cos instrumentos de valoración recoñecidos internacionalmente. |
A6
|
B5
|
C6
|
Diseñar o plan de intervención de Fisioterapia Respiratoria atendendo aos criterios de adecuación, validez e eficiencia. |
A7
|
B5
|
C6 C9
|
Comunicarse de modo efectivo e claro, tanto de forma oral como escrita, cos usuarios do sistema sanitario así como con outros profesionais |
A19
|
B4
|
C1
|
Definir os conceptos das técnicas de permeabilización bronquial, describindo o seu mecanismo de acción e procedimento de aplicación |
A7
|
|
|
Definir os conceptos das técnicas de cinesiterapia respiratoria, describindo o seu mecanismo de acción e procedimento de aplicación |
A7
|
|
|
Definir os conceptos básicos da aerosolterapia, describir os principáis mecanismos de inhalación existentes e identificar o papel do fisioterapeuta na educación ventilatoria no uso da aerosolterapia |
A7
|
|
|
Contidos |
Temas |
Subtemas |
TEMARIO TEÓRICO |
Tema 1: Anatomía de superficie dos pulmónsLocalización topográfica de bordes, cisuras, lóbulos e segmentos pulmonares
Tema 2: Mecanismos de defensa del sistema respiratorio y depuración bronquial
Tema 3: Ecuación fundamental da Fisioterapia Respiratoria.
Tema 4: Valoración fisioterápica do doente respiratorio.
- Estudo semiolóxico
- Análise da estática e dinámica torácica
- Estudo dos ruidos respiratorios (auscultación, ruidos en boca, palpación)
- Volumes e fluxos pulmonares (espirometría)
- Forza e resistencia musculares (manual e instrumental)
- Intercambio de gases (pulsioximetría e gasometría)
- Tolerancia ao esforzo (test simples de esforzo)
Tema 5: Métodos de intervención en Fisioterapia Respiratoria
- Claficación, obxetivos e principios xeráis de actuación
- Métodos de permeabilización bronquial (concepto, procedimiento, indicacións e contraindicacións)
- Métodos de cinesiterapia respiratoria (concepto, procedimiento, indicacións e contraindicacións)
Tema 6: Empleo dos aerosóis en Fisioterapia
- Concepto e obxetivos da Aerosolterapia
- Penetración e depósito das partículas activas a nivel da árbore bronquial. Factores condicionantes
- Sistemas de administración dos aerosóis |
TEMARIO PRACTICO |
- Práctica 1: Localización topográfica dos pulmons: bordes, cisuras e segmentos.
- Práctica 2: Realización da auscultación.
- Práctica 3: Inspección do tórax, observando a súa morfoloxía e patrón ventilatorio. Medición da amplitude torácica, manual e instrumentalmente.
-Práctica 4. Valoración manual da musculatura respiratoria
- Práctica 5 y 6. Execución das maniobras de espirometría simple e forzada. Determinación da máxima ventilación voluntaria.
- Práctica 7. Determinación instrumental das presións respiratorias máximas
- Práctica 8. Execución das técnicas de permeabilización da vía aérea por ondas de choque e posicionamento. Vibración endóxena con presión espiratoria positiva oscilatoria. Presión espiratoria positiva continua.
- Práctica 9. Execución das técnicas de permeabilización da vía aérea por variación do fluxo aéreo.
- Práctica 10.A aerosolterapia integrada nos programas de educación para a saúde dos enfermos respiratorios.
- Práctica 11. Respiración diafragmática. Respiración a labios fruncidos. Respiración sumada. Expansións costo-pulmonares. Flexibilización da caixa torácica. Espirometría incentivada.
- Práctica 12. Execución do protocolo de ventilación dirixida e execución do protocolo de entrenamiento específico da musculatura respiratoria |
Planificación |
Metodoloxías / probas |
Competencias / Resultados |
Horas lectivas (presenciais e virtuais) |
Horas traballo autónomo |
Horas totais |
Sesión maxistral |
A3 A5 A6 A7 B1 B2 B3 B5 |
24 |
30 |
54 |
Prácticas de laboratorio |
A5 A6 A7 B5 |
29 |
17 |
46 |
Traballos tutelados |
A3 A19 B3 B4 C1 C6 C9 |
4 |
26 |
30 |
Lecturas |
C1 C6 C9 |
0 |
14 |
14 |
Proba práctica |
A5 A6 A7 |
1 |
0 |
1 |
Proba mixta |
A3 A5 A6 A7 C1 |
2 |
0 |
2 |
|
Atención personalizada |
|
3 |
0 |
3 |
|
*Os datos que aparecen na táboa de planificación son de carácter orientativo, considerando a heteroxeneidade do alumnado |
Metodoloxías |
Metodoloxías |
Descrición |
Sesión maxistral |
Exposición oral complementada co uso de medios audiovisuais e a introdución de algunhas preguntas dirixidas aos estudantes, coa finalidade de transmitir coñecementos e facilitar a aprendizaxe.
A clase maxistral é tamén coñecida como “conferencia”, “método expositivo” ou “lección maxistral”. Esta última modalidade sóese reservar a un tipo especial de lección impartida por un profesor en ocasións especiais, cun contido que supón unha elaboración orixinal e baseada no uso case exclusivo da palabra como vía de transmisión da información á audiencia.
Durante o seu desenrolo, integraranse metodoloxías de dicusion dirixida e aprendizaxe colaborativa.
|
Prácticas de laboratorio |
Docencia práctica: Demostración práctica, por parte do profesor dunha actividade ou aspecto terapéutico concreto, mentres os alumnos observan, para a continuación reproducila entre eles ate acadar o seu dominio.
|
Traballos tutelados |
Elaboración dun traballo en grupo por parte do alumnado. Constituiranse 9 grupos, o número de alumnos por grupo dependerá da matrícula da materia, cada grupo elaborará un traballo diferente e ao final do cuatrimestre realizarase a exposición pública dos mesmos.
|
Lecturas |
Durante o curso o alumno realizará a lectura de catro artigos seleccionados, complementarios aos contidos desenvolvidos no aula, e que reforzarán o traballo durante o curso.
O alumno deberá cumplimentar un cuestionario través da plataforma moodle, para verificar a lectura do texto e a correcta comprensión dos aspectos máis relevantes. |
Proba práctica |
Proba na que se busca que o alumno desenvolva total ou parcialmente algunha práctica que previamente tivese feito durante as clases prácticas. |
Proba mixta |
Proba que integra preguntas tipo ensaio ou desenrolo (dúas ou tres) e preguntas obxetivas tipo test. |
Atención personalizada |
Metodoloxías
|
Sesión maxistral |
Traballos tutelados |
|
Descrición |
A atención personalizada realizarase presencialmente ou por vía telemática a través da plataforma Teams.
A atención personalizada realizarase a demanda dos estudantes, tanto de los matriculados a tempo completo como os matriculados a tempo parcial, pero con caracter xeral concretarase en dous momentos do curso:
1. Na metade do cuatrimestre: o seu obxetivo e orientar ao alumno no desenvolvemento dos traballos tutelados, e correxir desviacións que se poden producir no proceso de ensinanza aprendizaxe. Realizarase co grupo de traballo.
2. Antes da avaliación: o seu obxetivo e resolver aquelas dudas de conceto que o alumno poida plantexar en relación as sesión maxistrais. Realizarase de xeito individual.
No caso de que durante o desenvolvementeo do curso algún alumno teña que estar en cuarentena, se lle facilitarán os contidos desenvoltos na aula a través de plataforma Moodle.
|
|
Avaliación |
Metodoloxías
|
Competencias / Resultados |
Descrición
|
Cualificación
|
Proba mixta |
A3 A5 A6 A7 C1 |
Exame teórico con preguntas de ensaio desenrolo e tipo test. |
35 |
Sesión maxistral |
A3 A5 A6 A7 B1 B2 B3 B5 |
Calificación da asistencia a clase do estudante, que será recollida de xeito aleatorio ao longo do desenvolvemento das clases teóricas, con particular atención a aquelas nas que se introduza a aprendizaxe colaborativa ou sesións de discusión. |
10 |
Traballos tutelados |
A3 A19 B3 B4 C1 C6 C9 |
Calificación do traballo en grupo, e retroalimentación por parte do profesor |
15 |
Proba práctica |
A5 A6 A7 |
O estudante demostrará que ten a suficiente competencia motriz para o desempeños dos diferentes procedementos e técnicas de evaluación e tratamento en Fisioterapia Respiratoria, ademáis de ser capaz de relacionar adecuadamente os contidos prácticos cos teóricos |
35 |
Lecturas |
C1 C6 C9 |
Calificación dos cuestionarios realizados polo alumno ao longo do curso. |
5 |
|
Observacións avaliación |
A calificación final será fruto da suma de todas as partes avaliadas coa sua correspondente ponderación (proba práctica 35%, proba mixta 35%, traballos tutelados 15%, lecturas 5% e sesión maxistral 10%). A proba mixta será evaluada otorgando un valor do 50% a proba tipo test e do 50% as preguntas de ensaio ou desenrolo. Con carácter xeral, para aprobar a materia (facendo media coas outras partes da avaliación continuada) o/a estudante deberá superar a proba mixta e a proba práctica (acadando unha calificación igual ou superior a 5). Aqueles/as estudantes que sumando a nota obtida no exame teórico coa alcanzada nas sesión maxistráis obteñan unha calificación igual ou superior a cinco poderán aprobar a materia, sempre e cando no conxunto da avaliación acaden unha calificación igual ou superior a cinco. Os/as estudantes que na primeira
oportunidade obtiverán unha cualificación global de suspenso, pero con alguna
parte superada (na proba mixta ou na proba práctica), conserváraselle a
cualificación alcanzada ata a segunda oportunidade. O estudantado a tempo parcial está suxeito aos mesmos requerimentos de avaliación que o alumnado a tempo completo. "A
realización fraudulenta das probas ou actividades de avaliación, unha
vez comprobada, implicará directamente a cualificación de suspenso na
convocatoria en que se cometa: o/a estudante será cualificado con
“suspenso” (nota numérica 0) na convocatoria correspondente do curso
académico, tanto se a comisión da falta se produce na primeira
oportunidade como na segunda. Para isto, procederase a modificar a súa
cualificación na acta de primeira oportunidade, se fose necesario" (regulamento disciplinar do estudantado da UDC).
|
Fontes de información |
Bibliografía básica
|
Jones M, Moffatt F (2002). Cardiopulmonary Physiotherapy. Cardiopulmonary Physiotherapy
Pryor J.A (1993). Cuidados respiratorios. Barcelona: Masson - Salvat medicina
Hislop HJ, Montgomery J. (2003). Daniels y Worthingham. Técnicas de balance muscular. Madrid: Elsevier
J Sanchís Aldás, P. Casan Clará, J. Castillo Gómez, N. Gómez Mangado, L. Palenciano Ballesteros, J. (). Espirometría. http://www.separ.es/biblioteca-1/Biblioteca-para-Profesionales/normativas
Coordinador: Luis Puente Maestu (2002). Evaluación de la función pulmonar . http://www.separ.es/biblioteca-1/Biblioteca-para-Profesonales/manuales
Coordinadores: Felip Burgos Rincón, Pere Casan Clará (2004). Evaluación de la función pulmonar II. http://www.separ.es/biblioteca-1/Biblioteca-para-Profesionales/manuales
Antonello, M y Delplanque D (2002). Fisioterapia respiratoria del diagnóstico al proyecto terapéutico . Barcelona: Masson
Postiaux G (1999). Fisioterapia respiratoria en el niño. Madrid: Mc Graw – Hill. Interamericana
Cristancho Gómez W (2003). Fundamentos de fisioterapia respiratoria y ventilación mecánica. Bogotá: El manual moderno
Souto Camba, S., González Doniz, L, López García, A., Lista Paz, A. (2017). Guía Práctica de Fisioterapia Respiratoria. Servicio de publicaciones: Universidade da Coruña
Valenza G, González L, Yuste MªJ. (2005). Manual de Fisioterapia respiratoria y cardiaca. Madrid: Editorial Síntesis
Marti Romeu JD, Venderll Relat (2013). Manual SEPAR de procedimientos: técnicas manuales e instrumentales para el drenaje de secreciones bronquiales en el paciente adulto. http://www.separ.es/biblioteca-1/Biblioteca-para-Profesionales/manuales.
Kendall FP, Kendall E, Geise P (2000). Músculos,pruebas, funciones y dolor postural. Madrid: Marban
Pryor J, Ammandi S (2008). Physiotherapy for respiratory and cardiac problems / adults and pediatrics . Ediburgh : Churchill Livingstone
Hough, A (2001). Physiotherapy in respiratory care an evidence-based approach to respiratory and cardiac management. Cheltenham: Nelson Thjornes
Jiménez M., Servera E., Vergara P (2001). Prevención y rehabilitación en patología respiratoria crónica. Fisioterapia, entrenamiento y cuidados respiratorios. Madrid: Ed. Médica Panamericana
Netter FH (1991). Sistema Respiratorio. Barcelona: Salvat
Seco J. (2018). Sistema Respiratorio: Afecciones Médico-Quirúrgicas. Métodos de Intervención.Fisioterapia Clínica. Editorial Médica Panamericana
Guell, R y De Lucas, P (2005). Tratado de Rehabilitación Respiratoria. Barcelona: Ars Médica
J. Giner, LV Basualdo, P Casan, C Hernández, V Macián, I Martínez y A Mengíbar. (2000). Utilización de los fármacos inhalados. Arch Bronconeumol 2000; 36: 34-43
âcote M., Chevalier A.M., Miranda A., Bleton J - B., Stevenin P. (1984). Valoración de la función muscular normal y patológica. Barcelona: Masson |
Área de asma de SEPAR, Área de enfermería de SEPAR, Departamento de
asma ALAT. Consenso SEPAR-ALAT sobre terapia inhalada. Arch
Bronconeumol. 2013;49(Supl 1):2-14. GEMA: Guía española para el
manejo del asma para pacientes [Internet]. Madrid: SEPAR; 2011 [citado
el 26/04/2016]. Disponible en: https://issuu.com/separ/docs/gema_para_
pacientes?backgroundColor Rodríguez Machado MG. Patrón
respiratorio. En: Rodríguez Machado MG. Bases de la Fisioterapia
Respiratoria. Terapia intensiva y rehabilitación. Río de Janeiro:
Editorial Guanabara Koogan SA; 2009:p.11-19.
|
Bibliografía complementaria
|
|
Agostini P, Knowles N. Autogenic drainage: the technique, physiological basis and evidence. Physiotherapy. 2007;93:157-163. Fernandes
Brito M, Moreira GA, Pradella-Hallinan M, Tufik S. Air stacking and
chest compression increase cough flow in patients with Duchenne muscular
dystrophy. J Bras Pneumol. 2009;35(10):973-979 |
Recomendacións |
Materias que se recomenda ter cursado previamente |
ANATOMÍA I E HISTOLOXÍA/651G01001 | ANATOMÍA II/651G01002 | FISIOLOXÍA/651G01003 | BIOFÍSICA E BIOQUÍMICA/651G01004 | CINESITERAPIA XERAL/651G01005 | VALORACIÓN FUNCIONAL E PSICOSOCIAL/651G01007 | SEMIOLOXÍA CLÍNICA/651G01010 | CINESITERAPIA: BASES DO EXERCICIO TERAPÉUTICO/651G01013 |
|
Materias que se recomenda cursar simultaneamente |
PATOLOXÍA MÉDICO-CIRÚRXICA I/651G01011 |
|
Materias que continúan o temario |
REHABILITACIÓN CARDIO-RESPIRATORIA E VASCULAR/651G01020 |
|
Observacións |
Para
axudar a conseguir unha contorna inmediata sustentable e cumprir cos
obxectivos estratéxicos do Plan Green Campus da Facultade de
Fisioterapia, os traballos documentais que se realicen nesta materia
poderanse solicitar tanto en formato papel como virtual ou soporte
informático. De realizarse en papel, seguiranse na medida do posible as seguintes recomendacións xerais: - Non se utilizarán plásticos. - Realizaranse impresións a dobre cara. - Empregarase papel reciclado. - Evitarase a realización de borradores. |
|