Datos Identificativos 2019/20
Asignatura (*) Bioloxía do desenvolvemento Código 610G02010
Titulación
Grao en Bioloxía
Descriptores Ciclo Período Curso Tipo Créditos
Grao 2º cuadrimestre
Cuarto Optativa 6
Idioma
Castelán
Galego
Modalidade docente Presencial
Prerrequisitos
Departamento Bioloxía
Coordinación
Yañez Sanchez, Julian
Correo electrónico
julian.yanez@udc.es
Profesorado
Folgueira Otero, Mónica
Yañez Sanchez, Julian
Correo electrónico
m.folgueira@udc.es
julian.yanez@udc.es
Web
Descrición xeral O desenvolvemento é un proceso fascinante de autoconstrucción (e tamén de autorenovación) de todos os organismos pluricelulares a partir da condición unicelular. A materia é optativa do segundo cuadrimestre do 4º curso (8º semestre) na que se integra información e coñecementos previos tratados en cursos anteriores. Trátase do estudo das bases celulares e mecanismos moleculares implicados nos procesos do desenvolvemento ontoxénico dos seres vivos, en especial dos procesos de diferenciación e morfoxénese, facendo especial referencia ao desenvolvemento durante a embrioxénese dos metazoos.
Plan de continxencia

Competencias do título
Código Competencias do título
A1 Recoñecer distintos niveis de organización nos sistemas vivos.
A4 Obter, manexar, conservar e observar especímenes.
A26 Deseñar experimentos, obter información e interpretar os resultados.
A29 Impartir coñecementos de Bioloxía.
A30 Manexar adecuadamente instrumentación científica.
A31 Desenvolverse con seguridade nun laboratorio.
B1 Aprender a aprender.
B4 Traballar de forma autónoma con iniciativa.
B6 Organizar e planificar o traballo.
B8 Sintetizar a información.
B10 Exercer a crítica científica.
B11 Debater en público.
B13 Comportarse con ética e responsabilidade social como cidadán e como profesional.

Resultados de aprendizaxe
Resultados de aprendizaxe Competencias do título
Coñecer os principais fundamentos conceptuáis, procesos e tendencias do desenvovemento ontogénico dos seres vivos. A1
A4
A29
B1
B4
B8
B11
Estudiar os mecanismos celulares e moleculares que sustentan os procesos do desenvolvemento, e particularmente os implicados na diferenciación e a morfoxénese A1
A4
A29
B4
B8
B11
Coñecer e familiarizarse coas metodoloxías procesos experimentáis, instrumentación e términos técnicos, basados no método científico para o estudo da Bioloxía do Desenvolvemento A26
A30
A31
B6
B10
B13

Contidos
Temas Subtemas
I. Conceptos e Procesos do Desenvolvemento desde unha perspectiva histórica Pluricelularidade, Morfoxenese e diferenciación.
Epixenese vs Preformación.
Desenvolvemento en mosaico e regulativo.
A Inducción.
Ontoxenia e filoxenia.
II. Gametoxenese e a activación do Desenvolvemento Espermatoxenese.
Ovoxenese.
Fecundación.
Partenoxenese.
III. Desenvolvemento temprano Segmentación
Gastrulación
Organización dos patrones corporáis
Neurulación cresta neural
Somitoxenese
Membranas extraembrionarias
Xestación e Placentación
IV. Mecanismos de Diferenciación e Organoxenese. Desenvolvemento do Sistema nervioso e órganos dos sentidos
Desenvolvemento do músculo e as extremidades nos tetrápodos
Desenvolvemento do sistema circulatorio en vertebrados
Desenvolvemento do sistema uroxenital en vertebrados
V. Outros aspectos do Desenvolvemento Principios del Desenvolvemento vexetal
Metamorfose y rexeneración
Interaccions do ambiente co Desenvolvemento
Mecanismos do Desenvolvemento no cambio evolutivo
Prácticas de Laboratorio Observación e estudo comparado da espermatoxénese e ovoxénese.
Rexeneración en Turbelarios
Observación y estudio da fecundación en invertebrados
Observación do Desenvolvemento temprano en anfibios e peixes
Observación do Desenvolvemento temprano e organoxenese nas aves

Planificación
Metodoloxías / probas Competencias Horas presenciais Horas non presenciais / traballo autónomo Horas totais
Actividades iniciais A1 1 0 1
Sesión maxistral A1 B1 21 54.6 75.6
Discusión dirixida A29 B1 B4 B6 B8 B10 B11 B13 7 24.5 31.5
Prácticas de laboratorio A4 A26 A30 A31 B13 15 15 30
Proba de resposta breve A1 2 8 10
 
Atención personalizada 1 0 1
 
*Os datos que aparecen na táboa de planificación son de carácter orientativo, considerando a heteroxeneidade do alumnado

Metodoloxías
Metodoloxías Descrición
Actividades iniciais Consiste nuhna sesión de presentación da asignatura donde exporase e explicarase o obxeto e obxectivos da materia, a súa estructuración, as actividades, os criterios de avaliación, etc... (todos eles contidos de xeito breve na guía docente), e donde o alumno/a poderá resolver calquera dúbida ou cuestión relativa aos mesmos
Sesión maxistral As leccions teóricas serán de 50 minutos de duración e abordarán os temas correspondentes do programa e previstos no organigrama da asignatura, e que o/a alumno/a deberá ter leído con anterioridade nos textos recomendados.
Discusión dirixida En cada sesión de seminario presentarase e discutirase entre todos os participantes un aspecto ou tema da materia planificado no organigrama. Os alumnos deberán preparar pola súa conta o tema ou parte do tema previsto e que o profesor poderá asignar. O profesor asistirá as dúbidas que poidan xurdir na elaboración do mesmo. Neste apartado exercitaranse as competencias A29, B4, B6, B8, B10 e B11.
Prácticas de laboratorio As prácticas representan o complemento indispensable ás leccions teóricas e onde se abordan alguns dos procesos do desenvolvemento animal e profundízase nalgún de eles. Neste apartado ejercitaranse as competencias A30,31.
Proba de resposta breve O exame será escrito e composto de preguntas de resposta breve sobre aspectos da asignatura tratados tanto nas leccións teóricas, seminarios e prácticas.

Atención personalizada
Metodoloxías
Discusión dirixida
Descrición
O profesor asignará a cada alumno/a un tema ou aspecto particular dentro da temática xeral de discusión correspondente a cada seminario.

Por outra banda, o alumno/a é ceibe de consultar toda-las dúbidas xurdidas durante as sesións maxistrais e prácticas, e ademáis contará coa posibilidade de resolver calquera dúbida relacionada coa materia ou coas actividades nas tutorías personalizadas.

Avaliación
Metodoloxías Competencias Descrición Cualificación
Proba de resposta breve A1 O exame será escrito e consistirá en preguntas de resposta breve, realización de esquemas, definicións... 70
Discusión dirixida A29 B1 B4 B6 B8 B10 B11 B13 Para cada sesión de seminario o alumno/a deberá entregar ao profesor un breve resumo dunha páxina de extensión máxima das ideas principais do tema traballado. Na sesión de seminario, se discutirán entre todos os asistentes as ideas expostas en común. En cada seminario valorarase tanto a exposición das ideas de cada un como a discusión. Os 8 seminarios representarán o 30 por cento da cualificación final (cada seminario ten un valor de 0,375 puntos sobre 10). Non se valorarán os resumos que non foran presentados e defendidos na sesión do seminario. 30
 
Observacións avaliación

Non é preciso acadar nota mínima nos temas de discusión e/ou o exame para o cálculo da cualificación final. Nos exames da segunda convocatorias se terá en conta únicamente a nota da proba escrita na que se avaliarán os coñecementos derivados das sesións teóricas, prácticas e seminarios.

Excepcionalmente,
no caso de que o estudante, por razons xustificadas (estudantes con dedicación
a tempo parcial ou circunstancias específicas de aprendizaxe e apoio á
diversidade), non puidera realizar todas as probas de avaliación continua, o
profesor adoptará as medidas que estime convintes para non dañar a súa
cualificación.

Considerarase non presentado o alumno/a que non realizase a proba final de resposta breve.


Fontes de información
Bibliografía básica Gilbert, S.F. (2004, 2014). Biología del Desarrollo/ Developmental Biology. Panamericana/SINAUER
Wolpert, L. (2010/ 2011). Principios del desarrollo/ Principles of Development. Panamericana/ Oxford University Press

ENLACES DE INTERÉS:

Developmental Biology (8th Edition)

The virtual embryo

Zygote

Amphibian embryology tutorial with QuickTime movies.

Anatomy of the 24, 48, 72 and 120 hours Zebrafish (Danio rerio) Embryo.

Developmental Biology ON LINE!.

Fly Morph-o-genesis

Medakafish developmental stage map.

Stages of Zebrafish Development

The Interactive Fly

The Multi-Dimensional Human Embryo. I

Embryo Images

The Visible Embryo

Morphing Embryos

The Xenopus Molecular Marker Resource

Society of developmental biology

Bibliografía complementaria Browder L.W., Erikson C.A., and Jeffrey W.R. (1991). Developmental Biology. Saunders
Kalthoff, K. (1996). Analysis of Biological Development. Mc Graw-Hill
Müller A.W. (1997). Developmental Biology. Springer-Verlag
Gilbert S.F., Epel D (2009). Ecological Developmental biology. Sinauer
Carlson, B.M (2000). Embriología Humana y Biología del Desarrollo.. Harcourt


Recomendacións
Materias que se recomenda ter cursado previamente
Citoloxía/610G02007
Histoloxía/610G02008
Bioquímica I/610G02011
Bioquímica II/610G02012
Xenética/610G02019
Fisioloxía Animal I/610G02035
Fisioloxía Animal II/610G02036

Materias que se recomenda cursar simultaneamente

Materias que continúan o temario

Observacións

Recoméndase a asistencia a toda-las sesións maxistrais así como a participación activa nos seminarios. He recomendable e moi positivo ter consultado o tema que se vai tratar con posterioridade nas sesiones Maxistrais, así como estudiar ao longo do curso de modo continuado para afianzar os coñecementos e poder entender mellor os novos contidos que se vaian tratando.



(*)A Guía docente é o documento onde se visualiza a proposta académica da UDC. Este documento é público e non se pode modificar, salvo casos excepcionais baixo a revisión do órgano competente dacordo coa normativa vixente que establece o proceso de elaboración de guías