Datos Identificativos 2023/24
Asignatura (*) Psicopatoloxía infanto-xuvenil Código 652511208
Titulación
Mestrado Universitario en Psicopedagoxía
Descriptores Ciclo Período Curso Tipo Créditos
Mestrado Oficial 1º cuadrimestre
Primeiro Obrigatoria 3
Idioma
Castelán
Modalidade docente Presencial
Prerrequisitos
Departamento Psicoloxía
Coordinación
Otero Otero, Patricia
Correo electrónico
patricia.otero.otero@udc.es
Profesorado
Otero Otero, Patricia
Correo electrónico
patricia.otero.otero@udc.es
Web
Descrición xeral Introducir ao alumnado nos principais conceptos relacionados coa psicopatoloxía xeral e especial: principais criterios e modelos en psicopatoloxía; farmiliarizarse cos principais sistemas de clasificación da conduta anormal (DSM e CIE); acercamento aos principais trastornos infanto-xuvenís.

Competencias do título
Código Competencias do título
A1 Planificar programas, proxectos e servizos de intervención para a mellora dos membros da comunidade educativa, aplicables a diferentes contextos e grupo destinatario.
A2 Ser capaz de asesorar centros, profesionais, familias e institucións co fin de axudar a resolver problemas educativos e promover a innovación
A3 Capacidade para considerar as múltiples variables intrapersoais, interpersoais e contextuais que inciden no proceso de ensino-aprendizaxe e para avaliar e intervir na mellora dos recursos motivacionais.
A4 Capacidade para coordinar, facilitar e impulsar a utilización de medios e recursos didácticos e multimedia favorecedores de atención á diversidade
A5 Planificar a intervención educativa en diferentes contextos, identificando e interpretando as dificultades e trastornos que poidan xurdir no proceso de ensino-aprendizaxe.
A6 Dominar o marco lexislativo que regula o funcionamento das diversas institucións e adoptar un marco teórico de referencia que ampare os criterios de selección dos diferentes instrumentos e estratexias de diagnóstico, intervención e avaliación.
A8 Deseñar, implementar e avaliar prácticas educativas, programas e servizos que dean resposta ás necesidades das persoas, organizacións e colectivos específicos, promovendo a presenza, participación e éxito de todo o alumnado en contornos educativos e sociolaborais.
A9 Desenvolver estratexias, técnicas e recursos para a prevención, detección e avaliación de necesidades específicas de atención educativa
A11 Redactar, presentar, defender informes e outros documentos básicos que contribúan a unha óptima comunicación en contextos multidisciplinares
A13 Ser capaz de deseñar, desenvolver e avaliar procesos de investigación educativa, utilizando os métodos máis apropiados á natureza do problema, á finalidade da investigación e os criterios científicos máis adecuados, con especial énfase nos procesos de investigación na aula
A14 Coñecer as necesidades formativas básicas nos diferentes contextos escolares e sociolaborais, poñendo especial atención naquelas competencias que favorezan o traballo en contornos multiculturais
A15 Coñecer e valorar as competencias que buscan o desenvolvemento do potencial individual, os procedementos que se utilizan para a súa concreción práctica, o contido e nivel de cualificación, así como a necesidade da educación ao longo da vida
A16 Coñecer os principios básicos do comportamento, as súas alteracións, e colaborar no deseño de programas de promoción da saúde
B1 Capacidade de creatividade e innovación
B2 Aprender a aprender
B3 Capacidade de resolución de problemas
B4 Capacidade de aplicar coñecementos na práctica psicopedagóxica
B5 Capacidade para expoñer as ideas elaboradas, de forma oral e escrita
B6 Traballar de forma autónoma e con iniciativa
B7 Traballar de forma colaborativa
B8 Comportarse con ética e responsabilidade social como cidadán e como profesional
B9 Posuír e comprender coñecementos que acheguen unha base ou oportunidade de ser orixinais no desenvolvemento e/ou aplicación de ideas, a miúdo nun contexto de investigación.
B10 Que os estudantes saiban aplicar os coñecementos adquiridos e a súa capacidade de resolución de problemas en contornos novos ou pouco coñecidos dentro de contextos más amplos (ou multidisciplinares) relacionados coa súa área de estudo.
B11 Que os estudantes sexan capaces de integrar coñecementos e enfrontarse á complexidade de formular xuízos a partir dunha información que, sendo incompleta ou limitada, inclúa reflexións sobre as responsabilidades sociais e éticas vinculadas á aplicación dos seus coñecementos e xuízos.
B12 Que os estudantes saiban comunicar as súas conclusións e os coñecementos e razóns últimas que as sustentan a públicos especializados e non especializados dun modo claro e sen ambigüidades
B13 Que os estudantes posúan as habilidades de aprendizaxe que lles permitan continuar estudando dun modo que haberá de ser en gran medida autodirixido ou autónomo.
C3 Utilizar as ferramentas básicas das tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC) necesarias para o exercicio da súa profesión e para a aprendizaxe ao longo da súa vida
C4 Desenvolverse para o exercicio dunha cidadanía aberta, culta, crítica, comprometida, democrática e solidaria, capaz de analizar a realidade, diagnosticar problemas, formular e implantar solucións baseadas no coñecemento e orientadas ao ben común

Resultados de aprendizaxe
Resultados de aprendizaxe Competencias do título
Conocer los principios básicos del comportamiento saludable así como de la conducta anormal AP1
AP2
AP3
AP5
AP6
AP8
AP11
AP14
AP15
AP16
BM1
BM2
BM3
BM6
BM7
BM8
BM11
CM3
CM4
Conocer y discriminar entre la variedad de alteraciones del comportamiento AP1
AP2
AP3
AP4
AP6
AP8
AP11
AP13
AP15
AP16
BM1
BM2
BM3
BM4
BM6
BM7
BM8
BM12
CM3
CM4
Conocer el estado actual de la investigación en el ámbito de la psicopatología infanto-juvenil AP2
AP3
AP5
AP11
AP13
AP14
AP16
BM1
BM2
BM3
BM5
BM7
BM9
BM10
BM11
BM12
CM3
CM4
Ser capaz de detectar problemas susceptibles de intervención psicológica en el ámbito educativo AP1
AP4
AP5
AP8
AP9
AP11
AP14
AP15
AP16
BM1
BM2
BM3
BM4
BM5
BM7
BM8
BM10
BM11
BM13
CM3
CM4
Ser capaz de colaborar en el diseño de programas de promoción de la salud y prevención de la enfermedad AP5
AP6
AP9
AP11
AP15
AP16
BM1
BM2
BM3
BM4
BM7
BM8
BM10
BM11
CM3
CM4
Poseer y comprender conocimientos que aporten una base u oportunidad de ser originales en el desarrollo y/o aplicación de ideas, a menudo en un contexto de investigación AP4
AP5
AP6
AP9
AP15
AP16
BM2
BM3
BM8
BM9
BM11
CM4
Que los estudiantes sepan aplicar los conocimientos adquiridos y su capacidad de resolución de problemas en entornos nuevos o poco conocidos dentro de contextos más amplios (o multidisciplinares) relacionados con sus área de estudio BM10
BM12
BM13
Capacidad de organización y planificación AP5
AP16
BM1
BM2
BM4
BM5
BM6
BM10
BM11
Comportarse con ética y responsabilidad social como ciudadano y como profesional AP4
AP5
AP9
AP15
BM3
BM8
BM10
BM12

Contidos
Temas Subtemas
Panorama xeral dos trastornos infantís e da adolescencia Aspectos conceptuais
Clasificación da psicopatoloxía infantil
Trastornos de ansiedade e do estado de ánimo Caracterización clínica dos trastornos de ansiedade na infancia
Técnicas de avaliación e tratamento dos trastornos de ansiedade
Descripción clínica e tratamento da depresión na infancia
Trastornos por déficit de atención e comportamento perturbador Trastorno por déficit de atención con hiperactividade
Trastorno negativista desafiante
Trastorno disocial
Trastornos da eliminación Enuresis
Encopresis
Trastornos do sono Características básicas do sono
Clasificación dos trastornos do sono
Principais trastornos do sono na infancia: avaliación e tratamento

Planificación
Metodoloxías / probas Competencias Horas presenciais Horas non presenciais / traballo autónomo Horas totais
Estudo de casos A2 A3 A1 A5 A8 A11 B1 B2 B3 B4 B5 B6 B7 B11 C3 C4 4 2 6
Proba obxectiva A6 A13 A15 A16 B3 B4 1 31 32
Sesión maxistral A4 A9 A14 A16 B8 B9 B10 B12 B13 17 17 34
 
Atención personalizada 3 0 3
 
*Os datos que aparecen na táboa de planificación son de carácter orientativo, considerando a heteroxeneidade do alumnado

Metodoloxías
Metodoloxías Descrición
Estudo de casos Levarase a cabo a presentación de casos prácticos que os alumnos deberán analizar e debatir na aula, aplicando os coñecementos adquiridos.
Proba obxectiva A avaliación da materia realizarase mediante un exame tipo test.
Sesión maxistral Exposición oral complementada co uso de medios audiovisuais e a introducción de preguntas dirixidas aos estudantes. Ao longo destas sesións presentaranse os contidos básicos da materia

Atención personalizada
Metodoloxías
Estudo de casos
Descrición
Resolveranse as dúbidas relacionadas cos casos analizados.

Titorías individuais ou en pequeno grupo para resolver dúbidas. Poden realizarse presencialmente, a través de Teams ou correo electrónico.

Avaliación
Metodoloxías Competencias Descrición Cualificación
Estudo de casos A2 A3 A1 A5 A8 A11 B1 B2 B3 B4 B5 B6 B7 B11 C3 C4 Os alumnos deberán analizar e debatir na aula os caso presentados, aplicando os coñecementos adquiridos. 15
Proba obxectiva A6 A13 A15 A16 B3 B4 Realizarase un exame tipo test para avaliar os coñecementos adquiridos 85
 
Observacións avaliación

Na aplicación da "Norma que regula o réxime de dedicación ao estudo e a permanencia e a progresión dos estudantes de grao e máster universitario na UDC" (aprobada en Consello de Goberno de 4 de maio de 2017), os alumnos aos que lle fora recoñecido a condición de estudantes a tempo parcial e a correspondente dispensa académica, quedarán eximidos da obligatoriedade de asistencia, puidendo así obter a cualificación máxima sen ter asistido á análise e discusión de casos prácticos.

Na segunda Oportunidade o alumnado será avaliado da/s proba/s pendente/s ou non superadas, mantendo a porcentaxe establecida sobre a cualificación final. No caso de non ter superada a parte de estudo de casos, realizará unha proba de supostos prácticos (casos) con opcións de resposta de verdadeiro/falso.

A realización fraudulenta das probas ou actividades de avaliación, unha vez comprobada, implicará directamente a cualificación de suspenso na convocatoria en que se cometa: o/a estudante será cualificado con “suspenso” (nota numérica 0) na convocatoria correspondente do curso académico, tanto se a comisión da falta se produce na primeira oportunidade como na segunda. Para isto, procederase a modificar a súa cualificación na acta de primeira oportunidade, se fose necesario.


Fontes de información
Bibliografía básica

American Association of Intellectual and Developmental Disabilities (2011). Discapacidad intelectual: definición, clasificación y sistemas de apoyo (undécima edición) . Alianza .

Asociación Americana de Psiquiatría (2014). Manual diagnóstico y estadístico de los trastornos mentales (DSM-5). Editorial Médica Panamericana.(Original publicado en 2013).

Baron-Cohen, S. y Chaparro, S. (2010). Autismo y síndrome de Asperger. Alianza editorial.

Buendía, JR. (2004). Psicopatología en niños y adolescentes. Pirámide.

Caballo, V. y Simón, MA. (2014). Manual de psicología clínica infantil y del adolescente. Trastornos generales. Pirámide.

Caballo, V. y Simón, MA. (2014). Manual de psicología clínica infantil y del adolescente. Trastornos específicos. Pirámide.

Echeburúa,E. (2002). Trastornos de ansiedad en la infancia. Pirámide.

García Pérez EM, Magaz A. (2003). Hiperactividad. Guía para profesores. Cruces-Baracaldo: COHS.

González, R. (2005). Psicopatología del niño y del adolescente. Pirámide.

Katty Hunter, K. (2000). Manual del Síndrome de Rett: en palabras que tú puedes comprender, por los que te comprenden. Valencia: Asociación Valenciana del Síndrome de Rett.

OMS (1992, rev. 2008). Décima revisión de la clasificación internacional de las enfermedades. Trastornos mentales y del comportamiento. Ed. Méditor.

Pedrosa, E. (2009). Criaturas de otro planeta: crónica de una lucha contra el síndrome de Rett. RBA Libros.

Vázquez, F., Blanco, V. y Otero, P. (2022). Guía de intervención del estrés. Síntesis.

Vázquez, F., Otero, P, Blanco, V. y Torres, A. (2015). Terapia de solución de problemas para la depresión: una breve guía práctica en grupo. Alianza Editorial.

Vázquez, F., Otero, P. y Blanco, V. (2019). Guía de intervención de la depresión. Síntesis.

Vázquez, F., Otero, P., Torres, A. y Arrojo, M. (2016). Deja atrás la depresión y alcanza la felicidad. Pirámide.

Bibliografía complementaria


Recomendacións
Materias que se recomenda ter cursado previamente

Materias que se recomenda cursar simultaneamente

Materias que continúan o temario

Observacións

Segundo se recolle nas distintas normativas de aplicación para a docencia universitaria, deberase incorporar a perspectiva de xénero nesta materia (usarase linguaxe non sexista, utilizarase bibliografía de autores/as de ambos sexos, propiciarase a intervención en clase de alumnos e alumnas...). Traballarase para identificar e modificar prexuízos e actitudes sexistas e influirase na contorna para modificalos e fomentar valores de respecto e igualdade. En caso de detectar situacións de discriminación por razón de xénero, proporanse accións e medidas para corrixilas.



(*)A Guía docente é o documento onde se visualiza a proposta académica da UDC. Este documento é público e non se pode modificar, salvo casos excepcionais baixo a revisión do órgano competente dacordo coa normativa vixente que establece o proceso de elaboración de guías