Datos Identificativos 2023/24
Asignatura (*) Orientación e titoría Código 652G01016
Titulación
Grao en Educación Infantil
Descriptores Ciclo Período Curso Tipo Créditos
Grao 2º cuadrimestre
Segundo Formación básica 6
Idioma
Castelán
Modalidade docente Presencial
Prerrequisitos
Departamento Didácticas Específicas e Métodos de Investigación e Diagnóstico en Educación
Coordinación
Rebollo Quintela, Nuria
Correo electrónico
nuria.rebollo@udc.es
Profesorado
Mendiri Ruiz de Alda, Paula Maria
Rebollo Quintela, Nuria
Correo electrónico
paula.mendiri@udc.es
nuria.rebollo@udc.es
Web
Descrición xeral Esta materia aborda a orixe e os principios da orientación e da titoría, así como as funcións que debe desempeñar o/a Mestre/a de Educación Infantil na súa labor como titor/a. Tamén se tratan as principais liñas de actuación, estratexias e recursos para exercer a función titorial co alumnado, as familias e o resto da comunidade educativa.

Competencias do título
Código Competencias do título
A8 Saber informar a outros profesionais especialistas para abordar a colaboración do centro e do mestre na atención ás necesidades educativas especiais que se propoñan.
A10 Crear e manter lazos de comunicación coas familias para incidir eficazmente no proceso educativo.
A11 Coñecer e saber exercer as funcións de titor e orientador en relación coa educación familiar.
A12 Promover e colaborar en accións dentro e fóra da escola, organizadas por familias, concellos e outras institucións con incidencia na formación cidadá.
A22 Atender as necesidades dos estudantes e transmitir seguridade, tranquilidade e afecto.
A32 Valorar a relación persoal con cada estudante e a súa familia como factor de calidade da educación.
B2 Resolver problemas e tomar decisións de forma efectiva.
B4 Traballar de forma autónoma con iniciativa e espírito emprendedor.
B5 Traballar de forma colaborativa.
B6 Comportarse con ética e responsabilidade social como cidadán e como profesional.
B11 Capacidade de busca e manexo de información.
B12 Capacidade de organización e planificación.
B14 Capacidade para detectar as súas propias necesidades de aprendizaxe ao longo da vida.
B15 Capacidade para asumir a necesidade dun desenvolvemento profesional continuo, a través da reflexión sobre a propia práctica.
B22 Creatividade ou capacidade para pensar as cousas desde diferentes perspectivas, ofrecendo novas solucións aos problemas.
C3 Utilizar as ferramentas básicas das tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC) necesarias para o exercicio da súa profesión e para a aprendizaxe ao longo da súa vida.
C5 Entender a importancia da cultura emprendedora e coñecer os medios ao alcance das persoas emprendedoras.
C6 Valorar criticamente o coñecemento, a tecnoloxía e a información dispoñible para resolver os problemas cos que deben enfrontarse.
C7 Asumir como profesional e cidadán a importancia da aprendizaxe ao longo da vida.

Resultados de aprendizaxe
Resultados de aprendizaxe Competencias do título
Determinar, a partir das necesidades do alumnado, familia ou resto da comunidade educativa, propostas de actuación. A22
A32
Enumerar as funcións do/a titor/a e do/a orientador/a en relación co alumnado, familias e resto do profesorado e explicar o que isto conleva. A10
A11
A12
A22
Transferir información a especialistas que colaboren co centro para a identificación e atención do alumnado con NEAE A8
Poñer en práctica as competencias sociais para traballar en equipo e salvar os obstáculos que vaian xurdindo. B2
B4
B5
B11
B12
B22
C3
Defender a necesidade da formación continua como profesional e cidadá/n. B14
B15
C3
C5
C7
Aplicar os principios éticos á práctica profesional e persoal. B6
C6

Contidos
Temas Subtemas
Conceptualización da orientación e a titoría. Carácter polisémico do concepto de orientación.
A orientación na aula: concepto de titoría.
O Plan de Acción Titorial.
Principios legais e psicopedagógicos que rexen a orientación e a acción titorial. Normativa legal vixente.
Os principios da orientación.
Aplicación dos principios na acción orientadora.
Funcións do profesorado titor. En relación co alumnado.
O/a titor/a e as familias.
O/a titor/a e a súa relación coa comunidade educativa.
O/a titor/a e a súa relación coa comunidade en xeral.
Liñas prioritarias da acción titorial na Educación Infantil Liñas prioritarias da acción titorial na Educación Infantil.
Recursos para a acción titorial A observación.
Enquisa.
Análise de documentos.
O caderno de ida e volta e a axenda escolar.

Planificación
Metodoloxías / probas Competencias Horas presenciais Horas non presenciais / traballo autónomo Horas totais
Actividades iniciais B12 2 0 2
Sesión maxistral A11 B4 B5 B11 C7 21 0 21
Simulación A10 A32 B6 4 14 18
Lecturas C3 0 15 15
Proba de ensaio A8 A11 A12 A32 B2 B22 C6 2 17 19
Presentación oral A10 A11 A12 A22 A32 B2 B5 B6 B11 B12 B15 B22 C3 C6 3 15.5 18.5
Proba obxectiva A8 A11 1 14 15
Investigación (Proxecto de investigación) A22 B11 B14 C3 C5 3 16 19
Aprendizaxe colaborativa A12 B4 B5 B6 B11 B12 B22 C3 C6 6 15.5 21.5
 
Atención personalizada 1 0 1
 
*Os datos que aparecen na táboa de planificación son de carácter orientativo, considerando a heteroxeneidade do alumnado

Metodoloxías
Metodoloxías Descrición
Actividades iniciais Coas actividades iniciais identificaranse os coñecementos previos que os/as estudantes posúen da materia e presentarase a mesma.
Sesión maxistral A través das sesións expositivas, as profesoras explicarán os diferentes temas e conceptos incluidos neles para a súa mellor comprensión (vídeos, presentacións autoexplicativas,...).
Simulación O alumnado deberá actuar como titor/a ante diversas situacións nas que se traballarán as relacións interpersoais, o comportamento, as actitudes e os valores.
Lecturas Os/as estudantes realizarán unha serie de lecturas sobre diferentes temáticas para profundar sobre determinados aspectos.
Proba de ensaio Proba asíncrona na que se busca responder por escrito a preguntas de certa amplitude valorando que se proporcione a resposta esperada, combinada coa capacidade de razoamento (argumentar, relacionar, etc.), creatividade e espírito crítico. Permite medir a capacidade de crítica, de síntese, de comparación, de redacción e de orixinalidade do/a estudante polo que implica un estudo amplo e profundo dos contidos, sen perder de vista o conxunto das ideas e as súas relacións.
Presentación oral Os/as estudantes deberán facer unha presentación oral dalgunha temática traballada.
Proba obxectiva Ao longo do transcurso da materia o alumnado realizará diferentes probas escritas para a avaliación continua do seu proceso de adquisición da aprendizaxe.
Investigación (Proxecto de investigación) Metodoloxía que permite ao alumnado aprender de forma efectiva, a través de actividades de carácter práctico, a teoría dun ámbito de coñecemento.
Aprendizaxe colaborativa Organizaranse, en clase, pequenos grupos de estudantes nos que se traballará conxuntamente na resolución de tarefas asignadas polo profesorado para optimizar a súa propia aprendizaxe e o dos outros membros do grupo.

Atención personalizada
Metodoloxías
Simulación
Aprendizaxe colaborativa
Presentación oral
Investigación (Proxecto de investigación)
Proba obxectiva
Descrición
Orientarase aos estudantes, tanto dentro como fora da aula (presencial ou virtualmente mediante as ferramentas que habilita a UDC), a encamiñar ben o traballo e a aclarar aqueles aspectos que resultan máis complicados de comprender de modo que se asegure unha aprendizaxe significativa.

Avaliación
Metodoloxías Competencias Descrición Cualificación
Proba de ensaio A8 A11 A12 A32 B2 B22 C6 Proba/s asíncrona/s na que se busca responder por escrito a preguntas de certa amplitude valorando que se proporcione a resposta esperada, combinada coa capacidade de razoamento (argumentar, relacionar, etc.), creatividade e espírito crítico. Permite medir a capacidade de crítica, de síntese, de comparación, de redacción e de orixinalidade do/a estudante polo que implica un estudo amplo e profundo dos contidos, sen perder de vista o conxunto das ideas e as súas relacións. 15
Simulación A10 A32 B6 Valorarase a representación preparada en grupo e tutorizada pola profesora da materia. 15
Presentación oral A10 A11 A12 A22 A32 B2 B5 B6 B11 B12 B15 B22 C3 C6 Valoraranse os coñecementos adquiridos, as habilidades para expoñelos publicamente e o uso das novas tecnoloxías. 25
Investigación (Proxecto de investigación) A22 B11 B14 C3 C5 Metodoloxía que permite ao alumnado aprender de forma efectiva, a través de actividades de carácter práctico a teoría dun ámbito de coñecemento. 30
Proba obxectiva A8 A11 Ao longo do transcurso da materia o alumnado realizará dúas probas escritas para a avaliación continua do seu proceso de adquisición da aprendizaxe. 15
 
Observacións avaliación

Atendendo as Normas de Avaliación, revisión e reclamación das cualificacións dos estudos de Grao e Mestrado Universitario a materia aposta pola avaliación continua e as metodoloxías activas de aprendizaxe. Para superar a materia o alumnado deberá acadar un 5 na calificación global da mesma.

Polo tanto, o día marcado no calendario oficial non se realizará ningún exame, xa que a avaliación continua terá rematado ao finalizar a docencia da materia.

O alumnado que durante o curso perda a condición de asistente (80% da presencialidade nas sesións interactivas) terá que realizar as actividades restantes de forma individualizada. 

Para o alumnado que por motivos xustificados non poda asistir (incluido o alumnado con recoñecemento de dedicación a tempo parcial e dispensa académica de exención de asistencia), se manterá o mesmo sistema de avaliación, polo que deberá estar pendente das actividades plantexadas e das datas de entrega das mesmas.

É obligatorio que o alumnado baixo esta modalidade (non asistente) o comunique nas dúas primeiras sesións do cuadrimestre mediante unha titoría coas docentes. 

A convocatoria de xullo estará destinada ao alumnado que ben no superase a materia ou ben que non se presentase.

  • No primeiro caso (alumnado que non superou a materia na convocatoria de xuño), realizará novamente as actividades de avaliación continua que non aprobou.
  • No segundo caso (alumnado non presentado) realizará todas as actividades de avaluación continua.

Nos dous casos é preciso entregar as actividades con data límite dúas semanas antes da data oficial do exame de xullo de 2024. Realizándose a proba obxectiva que supón un 15% da calificación total, na data oficial.

A realización fraudulenta das probas ou actividades de avaliación, unha vez comprobada, implicará directamente a cualificación de suspenso na convocatoria en que se cometa: o/a estudante será cualificado/a con “suspenso” (nota numérica 0) na convocatoria correspondente do curso académico, tanto se a comisión da falta se produce na primeira oportunidade como na segunda. Para isto, procederase a modificar a súa cualificación na acta de primeira oportunidade, se fose necesario.


Fontes de información
Bibliografía básica Carrera, C., López, T., Matías, P. e Santamaría, C. (2016). Agenda de trabajo del orientador en centros educativos de Educación Infantil y Primaria. Narcea
Sola Martínez, T. y López Sánchez, M. (2008). El Plan de Orientación y acción tutorial en Educación Infantil y Primaria: Recursos prácticos para su programación y ejecución. Ed. Universitas S.A.
González-Benito, A. y Vélaz-de-Medrano, C. (Ed.) (2014). La acción tutorial en el sistema escolar.. UNED.
Expósito López, J. (2014). La acción tutorial en la educación actual. Síntesis
Pantoja Vallejo, A. (2013). La acción tutorial en la escuela. Síntesis
Urosa Sanz, B. & Lázaro Fernández, S. (2017). La función tutorial en educación infantil y primaria: actividades que implica y dificultad percibida por el profesorado en su desarrollo. Revista Educatio Siglo XXI, 31 (2)
MEC (1992). La orientación educativa y la intervención psicopedagógica. Servicio de Publicaciones del MEC
Mérida Serrano, R., Ramírez García, A., Corpas Reina, C. & González Alfaya, M.E (2012). La orientación en educación infantil : una alianza entre los agentes educativos. Pirámide
Rodicio García, M.L. (2001). La Orientación en Galicia. Murcia. RIE
Méndez Zaballos, L., Ruiz Llorente,J.M.,Rodríguez Fernández, E. e Rebaque, E.M. de la O (2007). La tutoría en Educación Infantil. Wolters Kluwer
Bisquerra Alzina, R. (1998). Modelos de Orientación e Intervención Psicopedagógica. Praxis
Sobrado Fernández, L.M., Fernández Rey, E. y Rodicio García, M.L. (Coords.) (2012). Orientación educativa. Nuevas perspectivas.. Biblioteca Nueva.
Hernández Prados, M.A., Viudez Sánchez, N. y Guerrero Romera, C (2015). Percepción de las familias sobre las tutorías en la etapa de Educación Infantil. Ensayos, Revista de Facultad de Educación de Albacete 30(2)
Monge Crespo, C. (2009). Tutoría y orientación educativa. Nuevas competencias. Wolters Kluwer
Martín, X., Puig, J.M., Padrós, M., Rubio, L. y Trilla, J. (2008). Tutoría. Técnica, recursos y actividades. Alianza Editorial

Para cada tema proporcionarase bibliografía e webgrafía específica.

Bibliografía complementaria Vallet, M. (2010). Educar a niños y niñas de 0 a 6 años. . Wolters Kluwer
Álvarez Rojo, V. (1994). Orientación Educativa y acción orientadora. Relaciones entre la teoría y la práctica. EOS
López Urquízar, N. y Sola, T. (2007). Orientación escolar y tutoría para las diferentes etapas de la educación. grupo editorial universitario
Salvador, X. y Rodicio, M.L. (1998). ¿Para onde camiña a orientación?. Universidade da Coruña


Recomendacións
Materias que se recomenda ter cursado previamente

Materias que se recomenda cursar simultaneamente

Materias que continúan o temario

Observacións

A entrega de traballos da materia realizarase de forma telemática.

Débese facer un uso sostible dos recursos e a prevención de impactos negativos sobre o medio natural. 

Débese ter en conta a importancia dos principios éticos relacionados cos valores da sustentabilidade nos comportamentos persoais e profesionais.

Enténdese que o alumnado universitario ten asumidas as capacidades lingüísticas en relación á expresión oral e escrita. Por tanto, é primordial e obrigatorio a corrección ortográfica (ortografía, acentuación e puntuación), gramatical e léxica nos traballos e exames realizados como condición imprescindible para superar a materia.

Se seguirán as recomendacións da Oficina de Igualdade de Xénero

"Segundo se recolle nas distintas normativas de aplicación para a docencia universitaria incorporarase a perspectiva de xénero  (linguaxe non sexista, bibliografía de autores/as, propiciarase a intervención en clase do alumnado...). Traballarase para identificar e modificar prexuízos e actitudes sexistas e influirase na contorna para modificalos e fomentar valores de respecto e igualdade. 



(*)A Guía docente é o documento onde se visualiza a proposta académica da UDC. Este documento é público e non se pode modificar, salvo casos excepcionais baixo a revisión do órgano competente dacordo coa normativa vixente que establece o proceso de elaboración de guías