Datos Identificativos 2019/20
Asignatura (*) Intervención logopédica nos trastornos da fala e a voz Código 652G04027
Titulación
Grao en Logopedia
Descriptores Ciclo Período Curso Tipo Créditos
Grao 2º cuadrimestre
Terceiro Obrigatoria 6
Idioma
Castelán
Modalidade docente Presencial
Prerrequisitos
Departamento Didácticas Específicas e Métodos de Investigación e Diagnóstico en Educación
Coordinación
Garcia Real, Teresa Juana
Correo electrónico
teresa.greal@udc.es
Profesorado
Garcia Real, Teresa Juana
Correo electrónico
teresa.greal@udc.es
Web
Descrición xeral Esta asignatura pretende o aprendizaje dos recursos terapeúticos aplicables aos trastornos da fala e da voz (disartria, disglosia, dislalia, disfemia y disfonía)
Plan de continxencia

Competencias do título
Código Competencias do título
A1 Coñecer e integrar os fundamentos biolóxicos da Logopedia: a Anatomía e Fisioloxía.
A2 Coñecer e integrar os fundamentos psicolóxicos da Logopedia: o desenvolvemento da linguaxe, o desenvolvemento psicolóxico, a Neuropsicoloxía da linguaxe, os procesos básicos e a Psicolingüística.
A6 Coñecer a clasificación, a terminoloxía e a descrición dos trastornos da comunicación, a linguaxe, a fala, a voz e a audición e as funcións orais non verbais.
A7 Coñecer, recoñecer e discriminar entre a variedade das alteracións: os trastornos específicos do desenvolvemento da linguaxe, trastorno específico da linguaxe, retrasos da linguaxe, trastornos fonéticos e fonolóxicos; os trastornos da comunicación e a linguaxe asociados a déficit auditivos e visuais, o déficit de atención, a deficiencia mental, o trastorno xeneralizado do desenvolvemento, os trastornos do espectro autista, a parálise cerebral infantil e as plurideficiencias; os trastornos específicos da linguaxe escrita; as discalculias; as alteracións no desenvolvemento da linguaxe por deprivación social e as asociadas a contextos multiculturais e plurilingüismo; os trastornos da fluidez da fala; as afasias e os trastornos asociados; as disartrias; as disfonías; as disglosias; as alteracións da linguaxe no avellentamento e os trastornos dexenerativos; as alteracións da linguaxe e a comunicación en enfermidades mentais; o mutismo e as inhibicións da linguaxe; as alteracións das funcións orais non verbais: deglución atípica, disfagia e alteracións tubáricas.
A8 Coñecer os fundamentos do proceso de avaliación e diagnóstico.
A13 Coñecer os principios xenerais de la intervención logopédica.
A14 Coñecer as funcións da Intervención logopédica: prevención, educación, reeducación, rehabilitación e tratamento.
A15 Coñecer e aplicar os modelos e as técnicas de intervención.
A17 Coñecer e realizar a intervención logopédica nos trastornos específicos do desenvolvemento da linguaxe: trastorno específico da linguaxe, retrasos da linguaxe, trastornos fonéticos e fonolóxicos; os trastornos da comunicación e a linguaxe asociados a déficit auditivos e visuais, o déficit de atención, a deficiencia mental, o trastorno xeneralizado do desenvolvemento, os trastornos do espectro autista, a parálise cerebral infantil e as plurideficiencias; os trastornos específicos da linguaxe escrita; as discalculias; as alteracións no desenvolvemento da linguaxe por deprivación social e as asociadas a contextos multiculturais e plurilingüismo; os trastornos da fluidez da fala; as afasias e os trastornos asociados; as disartrias; as disfonías; as disglosias; as alteracións da linguaxe no avellentamento e os trastornos dexenerativos; as alteracións da linguaxe e a comunicación en enfermidades mentais; o mutismo e as inhibicións da linguaxe; as alteracións das funcións orais non verbais: deglución atípica, disfagia e alteracións tubáricas.
B1 Acceso, selección e xestión das fontes de información relevantes para a práctica profesional.
B3 Apreciar as distintas manifestacións da diversidade.
B5 Aprender autonomamente, e motivarse para facelo de forma continuada.
B7 Capacidade de análise e síntese.
B8 Capacidade de observar e de escoitar de forma activa.
B9 Capacidade de organizar e planificar.
B11 Comportarse con ética e responsabilidade social como cidadán e como profesional.
B13 Coñecer e manexar as novas tecnoloxías da comunicación e da información.
B14 Destreza e empatía nas relacións interpersoais.
B16 Resolver problemas de forma efectiva.
B17 Saber expresarse en público.
B19 Ter compromiso ético.
B21 Tomar decisións con autonomía e responsabilidade.
B22 Traballar de forma autónoma con iniciativa.
B24 Traballar en equipo e, de ser o caso, de forma interdisciplinar.
C1 Expresarse correctamente, tanto de forma oral coma escrita, nas linguas oficiais da comunidade autónoma.
C6 Valorar criticamente o coñecemento, a tecnoloxía e a información dispoñible para resolver os problemas cos que deben enfrontarse.
C7 Asumir como profesional e cidadán a importancia da aprendizaxe ao longo da vida.

Resultados de aprendizaxe
Resultados de aprendizaxe Competencias do título
Coñecer a avaliación, programación e terapia das 4 patoloxías. A1
A2
A6
A7
A8
A13
A14
A15
A17
B1
B3
B5
B7
B8
B11
B13
B14
B16
B17
B19
B21
B22
B24
C1
C6
C7
Capacidade para resolver problemas durante a intervención logopédica das 4 patoloxías. B9
B16
B17
B19
B21
B22
B24
C1
C6
C7

Contidos
Temas Subtemas
Tema 1. Aspectos xerais na intervención dos trastornos da fala e da voz 1.1. Anatomía e fisioloxía do aparato vocal e fala.
1.2. Conceptos básicos de Lingüística.
1.3. Desenvolvemento embrionario.
1.4. Control neuromuscular da fala.
Tema 2. Fundamentos teóricos das Disartrias. 2.1. Concepto, etioloxías e clasificación clínica.
2.2. Evaluación das disartrias: anamnesis, exploración das funcións de respiración, deglución, masticación, fonación e articulación

Tema 3. Intervención logopédica nas Disartrias.
3.1. Obxectivos e principios.
3.2. Enfoques terapéuticos.
3.3. Técnicas e recursos específicos para as alteracións da deglución e masticación.
3.4. Técnicas e recursos específicos para a respiración, fonación e articulación.

Tema 4. Intervención logopédica nas Disfonías.
4.1. Concepto de Disfonía funcional e orgánica. Tipos de disfonías funcionales.
4.2. Avaliación da voz: anamnese e exploración acústica e visual.
4.3. Obxectivos e principios de intervención.
4.4.. Enfoques terapéuticos.
4.5. Recursos xerais de tratamiento.


Tema 5. Técnica vocal: aspectos respiratorios, fonación e resonancia.
5.1. Aspectos fisiolóxicos.
5.2 Corrección dos errores funcionais.
5.3 Técnicas vocales específicas.
Tema 6. Tratamiento das disfonías específicas. 6.1. Parálisise vocal.
6.2. Trastornos da muda vocal.

Tema 7. Fundamentos teóricos das Disfemias.
7.1. Concepto e principais teorías etiopatogénicas.
7.2. Características clínicas e diagnóstico diferencial.
7.3. Avaliación das disfemias.
Tema 8. Intervención das Disfemias. 8.1. Obxectivos.
8.2. Recursos específicos para la disfluencia, logofobia e síntomas neurovegetativos.
Tema 9. Intervención logopédica nas Disglosias. 9.1. Clasificación e tipos clínicos.
9.2. Intervención na disglosia: principios, obxectivos e recursos terapéuticos.
Tema 10. Fundamentos teóricos das Dislalias. 10.1. Clasificación e principales tipos.
10.2. Valoración das dislalias: anamnese e exploración auditiva, praxias bucolinguofaciales e aspectos fonolóxicos.
10.3. Intervención directa e indirecta.

Planificación
Metodoloxías / probas Competencias Horas presenciais Horas non presenciais / traballo autónomo Horas totais
Estudo de casos A1 A6 A7 A8 A13 A14 A15 A17 B19 B18 B17 B16 B15 B14 B13 B12 B11 B9 B8 B7 B5 B4 B3 B2 B1 7 21 28
Sesión maxistral A1 A2 A6 A7 15 30 45
Prácticas clínicas B21 B22 B24 C1 C6 C7 15 15 30
Análise de fontes documentais C8 1 8 9
Recensión bilbiográfica A8 A14 A15 1 17 18
Proba mixta C6 C8 3 15 18
 
Atención personalizada 2 0 2
 
*Os datos que aparecen na táboa de planificación son de carácter orientativo, considerando a heteroxeneidade do alumnado

Metodoloxías
Metodoloxías Descrición
Estudo de casos Programación terapéutica dos casos clínicos nos trastornos impartidos mas sesiones maxistrals. . Fáranse grupos de traballo de 5 personas.
Sesión maxistral Distribución dos coñecementos teóricos e prácticos recollidos nos contidos. Exposición de dúbidas.
Prácticas clínicas Práctica de requisitos básicos para a intervención de trastornos de voz e voz.
Prácticas das probas básicas de avaliación en voz e voz.
Prácticas de técnica vocal para a disfonía: relaxación, respiración, fonación, resonancia e articulación.
Prácticas para o tratamento específico da parálise larínxea e do movemento vocal.
Prácticas para a intervención dos trastornos da fala: disartria e disfemias.
Análise de fontes documentais O alumno aprenderá a consultar as bases de datos máis importantes relacionadas coa materia: WOS, PubMed ...
Recensión bilbiográfica O alumno realizará unha revisión bibliográfica sobre un tema ou aspecto clínico.
Esta revisión presentarase nun informe escrito que sintetiza os máis relevantes na literatura (introdución) e con polo menos 5 folios.
Irá acompañado das referencias bibliográficas empregadas, segundo os estándares da APA. As contribucións recentes (últimos 5 anos), de calidade, internacionais e nacionais serán avaliadas, incluíndo polo menos 10 referencias en inglés.
Esta recesión bibliográfica servirá para a avaliación final da materia.
Proba mixta Para avaliar calquera aspecto das actividades prácticas realizadas (planificación de casos clínicos, avaliación, realización de exercicios ou revisión bibliográfica).
Valorarase o coñecemento dos contidos, a capacidade de razoamento e claridade.

Atención personalizada
Metodoloxías
Estudo de casos
Sesión maxistral
Recensión bilbiográfica
Prácticas clínicas
Descrición
.Estudo de caso e prácticas clínicas: na clase e nas titorías o alumno ten a atención do profesor para resolver dúbidas na preparación do programa terapéutico e na aplicación do tratamento (exercicios técnicos).
. Sesión maxistral: o alumno poderá resolver as dúbidas dos contidos teóricos impartidos na mesma aula.
. Recesión bibliográfica e presentación da memoria escrita: nas titorías os alumnos / as poderán resolver as dúbidas que xorden durante o proceso de procura e narración escrita do documento.

Avaliación
Metodoloxías Competencias Descrición Cualificación
Estudo de casos A1 A6 A7 A8 A13 A14 A15 A17 B19 B18 B17 B16 B15 B14 B13 B12 B11 B9 B8 B7 B5 B4 B3 B2 B1 Valorarase a capacidade de razoamento, adaptación e organización dos datos no deseño da programación terapéutica e da aplicación da terapia (exercicios específicos e aprendidos nas clases interactivas).

Para a avaliación destes coñecementos e destrezas, o exame final incluirá 2 preguntas con casos clínicos das patoloxías ensinadas na materia.
30
Recensión bilbiográfica A8 A14 A15 Están incluídos como criterios de avaliación: capacidade de síntese, calidade bibliográfica - revisións internacionais e nacionais, últimos 5 anos e de bases de datos coñecidas e de alta calidade como Web of Science, Scopus, PubMed, etc. - e corrixir a expresión escrita ( ortografía, narración e referencias bibliográficas segundo a APA). A busca tratarase dun trastorno do caso clínico en 6-7 páxinas máis 1 de referencias.
A busca bibliográfica farase en grupos compostos por 5 alumnos.
10
Proba mixta C6 C8 Valorárase os contenidos teóricos e prácticos. Prueba con preguntas cortas. 60
 
Observacións avaliación
As competencias da materia serán avaliadas coas tres seccións indicadas e para superar a materia o alumno 
 deberá obter un 5 ou superior.

Os estudantes de cursos anteriores (non asistentes) que asisten só ao exame final (data oficial) serán cualificados 
tendo en conta só a proba mixta e o estudo de caso cunha avaliación do 60% para probas mixtas e un 40% de estudo de caso.

As actividades científicas ou académicas realizadas durante o curso ou relacionadas coas materias incluídas nesta materia serán asistencia presencial.

Fontes de información
Bibliografía básica Perelló Gilberga Jordi (1982). Canto-dicción. Foniatría estética. Barcelon: Científico-Médica
Murdoch Bruce (1998). Dysarthria a physiological approach to assessment and treatment. United Kingdom: Stanley Thornes
Vila Josep (2009). Guía de intervención logopédica en las disfonías infantiles. Madrid: Síntesis
Fernández Zúñiga Alicia (2005). Guía de intervención logopédica en tartamudez infantil. Madrid: Síntesis
Verdolini Abbot Katherine (2008). Lessac-madsen Resonant Voice Therapy. San Diego: Plural Publishing
Zambrana Nidia (1998). Logopedia y ortopedia maxilar en la rehabilitación orofacial: Tratamiento precoz y preventivo. Barcelona: Masson
Cooper Morton (1973). Modernas técnicas de rehabilitación vocal. Buenos Aires: Médica Panamericana
Conture Edward y Curlee Richard (2007). Stuttering and related disorders of fluency. New York: Thieme
Perelló Gilberga Jordi (1990). Trastornos de Habla. Barcelona: Masson
Morrison Murray (1996). Tratamiento de los trastornos de la voz. Barcelona: Masson
Sataloff Robert (2005). Treatment of voice disorders. San Diego: Plural Publishing
Roberston Sandra (1999). Working woth dysarthrics a practical guide to therapy for dysarthria. New York: Thieme

 enlaces de interés:

www.espaciologopedico.com

http:// www.asha.org.

Bibliografía complementaria

Revistas relacionadas coa Logopedia.

Revista de Investigación en Logopedia. 

Revista de Logopedia, Foniatría y Audiología (suscrita la UDC)

Journal of Voice.

European Journal of Disorders of Communication.

Journal of Speech, Language and Hearing Research.

International Journal of Language and Communicaton Disroders.

International Journal of Speech-Language Pathology.

 Folia Phoniatrica et Logopaedica.


Recomendacións
Materias que se recomenda ter cursado previamente
Lingüística/652G04004

Materias que se recomenda cursar simultaneamente
Fundamentos de intervención logopédica/652G04005

Materias que continúan o temario
A voz profesional/652G04040

Observacións

Es recomencdable ter coñecemento de inglés para o manexo das fuentes bibliográficas.

(nivel B1 mínimo) 



(*)A Guía docente é o documento onde se visualiza a proposta académica da UDC. Este documento é público e non se pode modificar, salvo casos excepcionais baixo a revisión do órgano competente dacordo coa normativa vixente que establece o proceso de elaboración de guías